بیشتر
امروز شنبه ۵ اسفند ۱۳۹۶ شما در وب سایت هربال مارکت هستید

سنجد تلخ

hippophae-rhamnoides-l

سنجد تلخ از راسته میرتال (مورد) و از تیره سنجد می باشد. تیره سنجد شامل سه جنس و ۴۲ گونه می باشد که در آمریکای شمالی، اروپا و جنوب آسیا پراکنده اند. جنس های این تیره در ایران Elaeagnus  و Hippophae می باشد که سنجد تلخ متعلق به جنس هیپوفائه می باشد.

گیاهان جنس هیپوفائه  درختچه هایی هستند کوچک و خاردار که در مناطق کوهستانی می رویند و دارای برگهای باریک می باشند که تاکنون دو گونه از آن شناخته شده است، مهمترین گونه آن هیپوفائه رامنوئیدس (سنجد تلخ) می باشد.

سنجد تلخ به حالت وحشی و به صورت انبوه در زمین های آهکی می روید، به صورت درختچه خاردار به ارتفاع ۱-۳ متر در منطقه وسیعی از نواحی مختلف اروپا، آسیا و ایران پراکنده است. در یونان باستان برگها و انشعابات سنجد تلخ را به غذای اسب ها اضافه می نمودند که این کار باعث درخشندگی پوست اسب ها می گردید که اسم علمی این گیاه نیز از همین کار حاصل شده است نام علمی این گیاه از دو واژه  Hippos   به معنی اسب و Pheos به معنی گیاه خار دار تشکیل یافته است.  ارزش داروئی سنجد تلخ نخستین بار در قرن هشتم مشخص گردید و خیلی زود محققان روسی سنجد تلخ را به عنوان منبعی برای تولید مواد دارویی و غذایی معرفی کردند. صنعت تولید فرآورده از سنجد تلخ در سال ۱۹۴۰ زمانیکه دانشمندان در پی یافتن مواد موثره این گیاه در برگها و میوه ها بودند گسترش یافت. در چین قرن های متمادی در طب سنتی خود استفاده می کردند.در سال ۱۹۸۲ بیش از ۵۰۰ هزار هکتار زمین اختصاص به کاشت سنجد تلخ داده شد و ۱۵۰ کارخانه فرآوری با بیش از ۲۰۰ نوع محصول سنجد تلخ شروع به کار کردند. محل رویش آن در ایران نواحی مختلف البرز، گچسر ، اطراف تهران ، کرج ، شهر شانک در ارتفاعات «۲۰۰ متری» ونک، میگون پس قلعه، قزوین، آذربایجان و قره داغ  است . نام محلی آن سنجد تلخ، کام، کهام (دره کرج) کاه (در طالقان) چالی (در قره تپه ) و ایشلق در میانه.

Hippophae_rhamnoides-01_(xndr)

مشخصات:

سنجد تلخ با نام علمی Hippophae rhamnoides L.  درخت یا درختچه خاردار و  خزاندار و دو پایه  از خانواده ی Elaeagnaceae می باشد که تولید میوه های زرد یا نارنحی می کند که قرن ها در اروپا و آسیا به عنوان غذا و همچنین علاوه بر تغذیه به عنوان یک داروی مفید استفاده می شده است. اینگیاه در در طبیعت بین ۶۹-۲۷ درجه عرض جغرافیایی و ۱۲۲-۷ درجه طول جغرافیایی و۱۲۰۰ تا ۲۰۰۰ متر بالاتر از سطح دریا در کشور های  چین ،روسیه ،فرانسه ،دانمارک ،آلمان ،فنلاند، هلند گسترده است.

دارای ریشه های ضخیم که از آن به آسانی پاجوش های زیادی خارج می شودکه خود باعث انبوه شدن گیاه در منطقه وسیع می گردد واز این جهت آن را برای جلوگیری از پیشرفت تپه های متحرک ماسه در زمین های ماسه ای سواحل دریاها می کارند.این درختچه دارای برگهای باریک و دراز و نوک تیز به طول ۵-۶ سانتی متر و عرض یک سانتی متر با پهنک بدون دندانه و دمبرگ کوتاه می باشد.سطح فوقانی پهنک به رنگ سبز مایل به خاکستری و سطح تحتانی آن پوشیده از فلس های مایل به خرمائی است . در اوایل بهار گل های نر و ماده ظاهر می شود. تشخیص نر و ماده بودن پایه بعد از به گل رفتن مشخص می شود. جوانه ها نر بزرگتر از جوانه های ماده بوده و دارای ۸-۶ فلس پوششی می باشند ولی جوانه های ماده کوچک ولی طویل تر بوده و دارای تنها ۲ فلس پوششی می باشد. گل آذین خوشه ای جوانه های گل نر و ماده همزمان حدود یک هفته قبل از برگ ها باز می شوند . گل آذین نر شامل دارای ۶-۴ گل بدون گلبرگ می باشد و گل آذین ماده تنها دارای یک گل بدون گلبرگ است. دوران گل دهی سنجد تلخ از اردیبهشت تا خرداد ماه صورت می گیرد.

میوه سنجد تلخ نارنجی رنگ و کروی بوده که خود میوه و موادی که از آن تهیه می شود دارای طعم ترش وکمی گس است. پرورش این گیاه به علت دارا بودن اسید آسکوربیک به مقدار زیاد در بعضی مناطق معمول شده است. میوه سنجد تلخ که دارای بوی مطبوعی است حاوی ترکیباتی مانند ویتامین C  و E به مقدار زیاد و ویتامین A و ویتامین های گروه B به مقدار کمتر و مواد دیگری مانند پیگمانهای کارتنوئیدی، ایزومنتول، فلاونول گلیکوزید، فلاونوزیدها ،فسفولیپیدها، اسیدهای چرب، پکتین و تانن، اسیدهای سیتریک و تارتاریک و قند های احیا کننده می باشد و پوست ساقه این گیاه حاوی  آلکالوئیدی بنام هیپوفائین می باشد.

میوه های تازه سنجد تلخ شامل (بیش از ۳/۳ میلی گرم در صد گرم ) بتاکارتن و ۵-۴/۲ میلی گرم در صد گرم ویتامین E و ۹۰۰-۱۲۰ میلی گرم درصد گرم ویتامین C  می باشد.

4d677b29a7951

کاربرد و خواص دارویی :

میوه سنجد تلخ موارد استفاده فراوانی دارد. استفاده از میوه ها به عنوان غذا که خاصیت  دارویی نیز دارد(Nutraceutical) ، استفاده در صنایع بهداشتی و آرایشی و با توجه به وجود رنگدانه ها با استخراج کارتنوئید ها در صنایع غذایی به عنوان رنگ دهنده طبیعی استفاده شود در اروپا از میوه ها شربت ، مربا یا مارمالاد درست می کنند. میوه آن و موادی که از این میوه تهیه می شود دارای طعم ترش وکمی گس است. خوردن آب سنجد تلخ میتواند از گرفتگی رگها پیشگیری کند. مواد موثره این گیاه  روند پيری را كند مي كند و مقاومت بدن را در برابر بیماری ها  افزايش مي دهد و برای رفع سرما خوردگی بسیار موثر می باشد مواد مؤثره آن ديد چشم را بهبود مي دهد مقوي قلب بوده. میوه سنجد تلخ به دلیل داشتن ویتامین C  به عنوان ضد آسکوربوت شناخته شده است. تهیه و تنظیم خانم نسرین فرهادی

.

مطلب چه طور بود؟
4684 بازدید مقالات مهدی قنبری شنبه ۵ اسفند ۱۳۹۶ ۱ دیدگاه
مهدی قنبری
این نوشته توسط مهدی قنبری ارسال شده است.تعداد نوشته ها : 257
سلام خدمت همه فعالین حوزه گیاهان دارویی من مهدی قنبری کارشناسی ارشد گیاهان دارویی از دانشگاه تربیت مدرس تهران هستم. در مقطع کارشناسی از رشته باغبانی دانشگاه تبریز فارغ التحصیل شده ام. مدتی به عنوان مدیر مرکز خدمات تخصصی گیاهان دارویی فعالیت داشته ام و اکنون در زمینه بازاریابی و فروش و کشت و کار گیاهان دارویی و همچنین تولید خشکبار طبیعی فعالیت می کنم. مطمئنا تمام اطلاعات بدست آمده از تجارب مزرعه ای و بازاری خود را با قلم خود به اطلاع شما خواهم رساند امیدوارم که مورد پسندتان واقع گردد. منتظر نظرات سازنده شما برای بهبود وضعیت سایت هستیم. باتشکر
دیدگاه خود را بنویسید
یک دیدگاه

  1. حمید آهنی
    ۳:۵۳ ب.ظ

    سلام من اولین مقاله علمی پژوهشی سنجد تلخ در ایران را به رشته تحریر درآوردم. دومین پایان نامه دکتری بعد از سال ۱۳۴۹ خانم دکتری در دانشگاه داروسازی تهران توسط بنده انجام شد. البته اولین رساله دکتری تخصصی کشور روی سنجد تلخ و اولین ایرانی سخنران اتحادیه جهانی سنجد تلخ با گواهی نوآوری در ایران توسط بنده در هندوستان و چین ارائه شده است. با ایمیلم در تماس باشید [email protected]