بیشتر
امروز شنبه ۵ اسفند ۱۳۹۶ شما در وب سایت هربال مارکت هستید

بذر و شرایط نگهداری آن

بذر و شرایط نگهداری آن : ذخیره و انبارداری بذر مخصوصا در گیاهان دارویی موضوع بحث این پست ما می باشد. تاکنون مقاله کامل و جامعی درباره بذر و شرایط نگهداری بذور در انبار قبل از کاشت و بعد از تولید بذر وجود ندارد ولی در این مقاله میخواهم به برخی شرایط نگهداری بذر و اینکه بذرها چه خصوصیاتی میتوانند داشته باشند اشاره کنیم. اغلب وقتی به عنوان یک کشاورز بذری خریداری می کنیم نگران این هستیم که بذر خریداری شده در چه شرایطی نگهداری شود تا در وقت کشت و کار به خوبی جوانه زده و جنین به کمک مواد غذایی موجود رشد کرده و بتواند با ریشه مواد غذایی را جذب و به رشد خود ادامه دهد. این نگرانی گاهی فراموش میشود اما در بذوری که با قیمت های بالا خریداری شده باشند یا میزان آنها بسیار زیاد باشد این نگرانی بسیار جدی و قابل درک تر خواهد بود. باید سعی کنیم حداقل اطلاعاتی در این مورد داشته باشیم تا بتوانیم از بذری که خریداری کرده ایم به نحو احسن مواظبت کنیم. در غیر این صورت مطمئنا تبعات بعدی آن گریبان ما را خواهد گرفت این تبعات ممکن است مالی باشد.lush-seeds-business-card

رفتار با یک موجود زنده به مراتب سخت تر از رفتار با یک موجود غیر زنده می باشد. مخصوصا در مورد بذر که یک موجود زنده با کمترین علائم حیاتی می باشد و شناخت ما از آن تا حدود زیادی محدود شده است. قبل از هر چیز باید در مورد بذر و ساختار آن شناخت کافی داشته باشیم. البته دانستن این مسائل شاید به درد کشاورز نخورد چرا که ایشان فقط در فکر کشت و تولید محصول می باشد و با یک سوال کوچک در مورد نحوه نگهداری بذر تا موعد کشت میتواند این نگرانی را رفع کند. اما ما میخواهیم در این مورد به قدری اطلاعات داشته باشیم که بتوانیم در مورد بهترین شرایط نگهداری کارهایی انجام دهیم. شرایط نگهداری مناسب شاید در جوانه زنی ۲۰ درصد بذور ذخیره شده معنی دار باشد یعنی با رعایت کمترین اصول و شرایط میتوان درصد جوانه زنی بذور را تا ۲۰ درصد افزایش داد و این افزایش متناسب است با کاهش هزینه های خرید بذر و افزایش عملکرد محصول در مزرعه. بنابراین جای تامل دارد که به این نکته توجه کرده و دانش خود از بذر را افزایش دهیم.

برای داشتن حداکثر عمر سالم بذر باید آنها را در شرایط خنک و خشک نگهداری نمود. همچنین باید آن ها را از حشرات و موجودات جونده مختلف محافظت نمود. بذور را باید در محل خشک و خنک نگهداری نمود چرا که هر بذر دارای یک جنین زنده و ذخیره مواد غذایی در آندوسپرم می باشند. زمانیکه جنین تمام ذخیره بذر را برای حفظ سلامت و رشد خود استفاده کند خواهد مرد و بعد از آن بذر جوانه نمی زند. برای اینکه عمر بذر را افزایش دهیم باید سرعت مصرف این ذخیره غذایی را کاهش دهیم. در شرایط سرد و خنک این کاهش مصرف مواد غذایی رخ میدهد. یکی از دلایل دیگر نگهداری بذور در شرایط خشک و سرد کاهش خطر حمله باکتری ها، قارچها و برخی حشرات می باشد.

بذور یک منبع عالی غذایی برای جوندگان و حشرات می باشند. بنابراین این کدام حشرات و جوندگان هستتند که برای بذر خظرناک هستند! لذا نیاز است که ما بذور را با استفاده از یک پلاستیک ضخیم، شیشه یا فلز از حمله خطرات محافظت کنیم. اما قبل از ذخیره بذر در شرایط ایمن و سالم باید از خشک بودن خود بذر مطمئن شویم و این شرایط در بخش زیر شرح داده شده است.

تشخیص خشک بودن بذر: یکی از مهمترین اصول در ذخیره سازی بذر این است که ظروف ذخیره سازی شده یا مکان های قرار گیری این ظروف نسبت به رطوبت نفوذ ناپذیر باشند. تا بذور همانطور خشک بمانند. ما پیشنهاد میکنیم قبل از خشک کردن کامل بذور آنها را ذخیره سازی نکنید. راه های متفاوتی برای تست خشک بودن بذور وجود دارد که درا ینجا به سه مورد از آنها اشاره میکنیم.Physalis Peruviana1

آزمون شکنندگی: آزمون بسیار ساده ای می باشد. این آزمون برای بذور که سطح صاف و کشیده مانند مانند کدو و بذور بزرگی مانند انواع لوبیا، ذرت، نخود فرنگی یا امثالهم به کار میرود. در این روش وقتی بذر کدو را میشکنیم به راحتی شکسته می شود و خم نمیشود. در مورد بذور بزرگتر باید آنها را روی یک سطح صاف با ضربه محکمی بشکنید اگر خرد شده و با صدای خاصی پراکنده شوند در آن صورت آن بذور خشک می باشند.

آزمون پاکت نامه: در این روش از ظهور آثار رطوبت بر روی کاغذ پاکت نامه متوجه وجود رطوبت می شوند. بدین صورت عمل میکنند که ابتدا دو پاکت نامه کاغذی سفید را مهیا میکنند و در هر کدام مقداری بذر ریخته و درب آن را می بندند اگر رنگ کاغذ پاکت تغییر رنگی نشان دهد به این معنا می باشند که بذر کاملا خشک نمی باشد. در غیر این صورت  بذور خشک می باشند.

آزمون دقیق رطوبت بذر: این روش دقیق ترین روش بوده و نیاز به ترازو و آون جهت خشک کردن بذر دارد. در این روش وزن اولیه بذر که دارای رطوبت است را اندازه گیری می کنند سپس آن بذور را داخل آون قرار می دهیم و به آرامی حرارت می دهیم تا بذور خشک شوند البته باید مراقب باشیم بذور نسوزند. بعد از این کار وزن خشک بذور را مجدد اندازه گیری میکنیم و با استفاده از فرمول زیر میزان دقیق رطوبت را محاسبه می کنیم. این آزمون برای بذوری که اندازه بسیار کوچک دارند مناسب می باشد معمولا بهترین رطوبت برای بذور سایر کوچک ۷ درصد و برای بذور بزرگتر ۵ درصد می باشد.

محل فرمول

 تولید دانه یا بذر بسیار خشک فقط در آب و هوای بسیار خشک و گرم امکان پذیر می باشد و در مکان هایی که دارای رطوبت بالا هستند باید از روش های دیگری برای جذب رطوبت بذر استفاده کرد. از این روش ها می توان به موارد زیر اشاره کرد.

استفاده از سیلیگاژل: در این روش باید از ظروف عایق رطوبت برای خشک کردن نهایی بذور استفاده کرد. بدین صورت که مقدار مساوی از بذر و سیلیکاژل را درون یک ظرف که با پنبه از هم جدا شده اند به مدت ۲ تا ۷ روز نگهداری میکنند. در این مدت سیلیکاژل رطوبت بذر را به خود جذب می کند. بعد از این مرحله از روش تشخیص دقیق رطوبت که در بخش های بالایی شرح داده شد می توان میزان دقیق این مدت را برای بذور مختلف شناسایی کرد. استفاده بیش از حد از سیلیکاژل باعث جذب رطوبت بیش از اندازه شده و بذر را وارد خواب ثانویه میکنند. رطوبت بذور درشت نباید به زیر ۳ درصد برسد. بعد از حذف رطوبت بذر تا میزان استاندارد بذور خشک شده را به یک ظرف خشک و عایق و کاملا مهم و موم شده منتقل میکنند.بذر بلوبری میکس امریکایی

استفاده از خشک کن مواد غذایی: خشک کن را روی دمای ۲۹ درجه سانتیگراد تنظیم کرده و بذور را مرتب چک میکنیم تا بیش از اندازه خشک نشوند. زمان این خشک کردن بستگی به بذر مورد نظر شما دارد. بنابراین بهتر است قبل از کار اصلی نمونه های کوچکی از بذر را خشک کنید تا با جزئیات بیشتر دما و زمان آشنا شوید.

بذور خود را کجا نگهداری کینم؟ روش نگهداری بذور به چندین مولفه بستگی دارد. مقدار بذر، طول عمر بذر، شرایط آب و هوایی و وجود آفات از جمله عواملی هستند که در نگهداری بذور تاثیر دارند. طول عمر در برخی بذور بلند است مانند بذور تاج خروس که در حدود چهل سال قدرت جوانه زنی خود را حفظ میکند و به این بذور، بذوری با طول عمر بالا میگویند. این درحالی است که برخی بذور طول عمر بسیار پایینی در حد ۲ سال دارند از این بذور می توان به گیاهانی مانند هویچ، تره فرنگی و پیاز اشاره کرد. بنابراین با توجه به عمر بذر باید در مورد نحوه نگهداری و دمای انبار تصمیماتی گرفت. مطمئنا در بذوری که طول عمر کوتاهی دارند باید دمای محل انبار به قدری پایین باشد که جنین کاملا در رکود بوده و مصرف مواد غذایی آن به حداقل برسد. برای بخش عمده ای از بذور و محصولات گیاهی به غیر از آنهایی که خیلی بزرگ بوده و بیمار هستند می توانند به راحتی  به مدت ۳ تا ۵ سال از آنها نگهداری کرد و بعد از این مدت جوانه زنی قابل قبولی از انها انتظار رفت.

 مکان و مخازن ذخیره و نگهداری بذر: در کل دو نوع ماده برای نگهداری بذور که بتوانند شرایط مناسبی را مهیا کنند وجود دارد. در واقع این دو ماده میتوانند رطوبت را جذب کنند و از فساد بذر جلوگیری کنند چرا که وجود جریان هوا در داخل بذور انبار شده مهم می باشد و میتواند رطوبت را از فضای بین بذور بیرون بکشند. اما باید در این شرایط فکر آفات و موجودات جونده مانند موش نیز باشیم. دو ماده کاغذ و پارچه اگر چه از نظر کاغذ و پارچه ضعیف هستند ولی باید راه های دیگری برای مبارزه با آفات و جوندگان استفاده نمود. ماده دیگر پلاستیک های پلی اتیلنی می باشد. تا حدود زیادی عایق رطوبت می باشد و باید بذر خیلی خشک باشد تا در این ظروف سالم بماند ولی از طرفی این مواد در برابر جوندگان و حشرات مقاوم نیستند. لذا برای جلوگیری از حمله موش یا سایر حیوانات باید از محافظت های دیگری استفاده کرد.

در کل برای حفظ بذر در شرایطی که بتواند در جوانه زنی مشکل پیدا نکند باید جایی از منزل یا انبار را انتخاب کنیم که اولا کاملا خشک باشد دوما جریان هوای مرطوب در آنجا نیاشد. همچنین باید دمای نسبتا پایینی داشته باشد. همانطور که میدانیم اگر بخواهیم بذری را به مدت خیلی طولانی  نگهداری کنیم باید دما زیر صفر درجه را برای ان تامین کنیم تا متابولیسم جنین به حدود صفر برسد در این شرایط بذر برای مدت های طولانی بدون اینکه درصد جوانه زنی اون کاهش پیدا کند، زنده بماند.nurseries_2

اما نکته مهم در این می باشد که با توجه به اینکه اغلب نقاز ایران هوای گرم و خشک دارند ما برای نگهداری بذر در ایران مشکل خاصی نداریم جز در مناطقی مانند شمال کشور و جنوب که درصد رطوبت اشباع در آن مناطق گاهی به صد در درصد میرسد در این مناطق باید از ظروف شیشه ای یا پلاستیکی  برای محافظت از بذور استفاده کردم. ولی از انجایی که زمان تولید بذر تا زمان کاشت آن در ایران بیش از یکسال طول نمیکشد اغلب برای نگهداری بذر نیاز نیاز تا نگران باشیم چرا که در عادی ترین شرایط بذور تا ۵ سال قوه نامیه خود را حفظ میکنند مگر در موارد استثنایی که در بالا به انها اشاره کرده ایم. تهیه و تنظیم مهدی قنبری

.

مطلب چه طور بود؟
1031 بازدید مقالات مهدی قنبری شنبه ۵ اسفند ۱۳۹۶ ۱ دیدگاه
برچسب ها
, , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,
مهدی قنبری
این نوشته توسط مهدی قنبری ارسال شده است.تعداد نوشته ها : 257
سلام خدمت همه فعالین حوزه گیاهان دارویی من مهدی قنبری کارشناسی ارشد گیاهان دارویی از دانشگاه تربیت مدرس تهران هستم. در مقطع کارشناسی از رشته باغبانی دانشگاه تبریز فارغ التحصیل شده ام. مدتی به عنوان مدیر مرکز خدمات تخصصی گیاهان دارویی فعالیت داشته ام و اکنون در زمینه بازاریابی و فروش و کشت و کار گیاهان دارویی و همچنین تولید خشکبار طبیعی فعالیت می کنم. مطمئنا تمام اطلاعات بدست آمده از تجارب مزرعه ای و بازاری خود را با قلم خود به اطلاع شما خواهم رساند امیدوارم که مورد پسندتان واقع گردد. منتظر نظرات سازنده شما برای بهبود وضعیت سایت هستیم. باتشکر
دیدگاه خود را بنویسید
یک دیدگاه