Loading...

اصول کشت و کار گیاهان دارویی ۳۶

اصول کشت و کار گیاهان دارویی 36

اصول کشت و کار گیاهان دارویی ۳۶

در ادامه بحث آزمایش خاک مطمئناً سؤالی که برای شما پیش خواهد آمد این است که استاندارد فاکتورهای مورد اندازه‌گیری چند می‌باشد؟ جواب این سؤال اعداد مشخص هستند ولی بررسی ما نسبی خواهد بود. غالب خاک‌های ایران از نظر مواد آلی در سطح پایین‌تری از استاندارد قرار دارند و همیشه توصیه می‌گردد کشاورز در شروع فصل یا پاییز هر سال به همراه شخم کود دامی و مواد آلی نیز وارد خاک کند. کود آلی علاوه بر ایجاد شرایط مناسب جهت بهبود بافت خاک باعث افزایش راندمان تولید نیز می‌شود. معمولاً برگۀ آنالیز خاک از یک جدول تشکیل شده است که در آن درصد ترکیبات مورد آزمایش ذکر شده است. این اعداد نشان‌دهندۀ وضعیت حاکم بر خاک مزرعه می‌باشد. مثلاً در مورد غلظت پتاسیم قابل جذب خاک توسط ریشه، یا میزان ازت خاک اطلاعاتی داده شده است. شاید ما در زمینی عناصر معدنی فراوانی داشته باشیم ولی آنچه که در آنالیز خاک محاسبه می‌گردد میزان عناصر قابل جذب توسط ریشه است. در واقع ما در خاک عناصر را به دو شکل قابل جذب و غیرقابل جذب داریم که بایستی بین این دو تفاوت قائل شویم. گاهی عملیات خاکورزی با افزودن مواد آلی به خاک یا اصلاح خاک به روش‌های درست در افزایش غلظت عناصر قابل جذب تأثیر دارند. با ما در ادامه مبحث اصول کشت و کار گیاهان دارویی ۳۶ همراه باشید. برای آشنایی بیشتر با مفهوم pH روش های افزایش یا کاهش اسیدیته خاک مقالات زیر را مطالعه کنید.

زمانی که یک کشاورز از شرایط زمین آگاهی پیدا کرد بایستی اقدامات لازم جهت بهبود شرایط زمین را در دستور کار خود قرار دهد. از جمله این اقدامات می‌توان به افزودن مواد آلی مانند کود دامی و سایر کودهای پوسیدۀ دامی، افزودن ترکیبات مناسب برای کاهش اسیدیته یا حالت قلیایی خاک (در مواردی مشاهده شده است که جهت کاهش حالت قلیایی خاک از گوگرد استفاده می‌شود. در واقع گوگرد باعث تولید ترکیبات اسیدی در خاک شده و باعث پایین‌آمدن PH خاک می‌گردد)، افزودن کودهای کامل (در صورتی که زمین از نظر ترکیبات N، P و K دچار کمبودهای شدید باشد بایستی به همراه شخم چه در پاییز و چه در بهار نسبت به افزودن این نوع کودها که بیشتر در بین کشاورزان به کودهای سفید یا سیاه معروف هستند اقدام شود).

کود شیمیایی در گیاهان دارویی

استفاده از کود شیمیایی در حد استاندارد در هیچ نقطه از دنیا ممنوع نیست ولی محصولات ارگانیک دارای ارزش بیشتری می‌باشند. بایستی بازار هدف به ما بگوید که محصول را با چه شرایطی تولید کنیم. اغلب در بازار ایران روی محصولات ارگانیک حساسیت زیادی وجود ندارد. یعنی جز در برخی موارد که محصول گیاه دارویی را برای آنالیز به آزمایشگاه می‌برند در باقی موارد فقط از نظر ظاهری و کیفیت چشایی یا بویایی آن را بررسی می‌کنند. که این توضیحات در فصل خود توضیح داده خواهدشد.

در ایران استفاده از کود بسیار مرسوم می‌باشد و یکی از علل عدم موفقیت کشاورزان ایرانی در صادرات محصولات کشاروزی عدم رعایت چنین مسائلی می‌باشد. از آنجا که گیاهان دارویی حساسیت به مراتب بالاتری از نظر بین‌المللی دارند، نباید در مورد صادرات محصولی که فاقد استانداردهای بین‌المللی است اقدامی انجام داد. از طرف دیگر تنوع کودهای شیمیایی در دنیا آن‌قدر بالا هست که نمی‌توان به همین راحتی از کیفیت آنها صحبت کرد. در واقع علم کودشناسی و کودسازی در مسیری حرکت می‌کند که کیفیت کودها را تا جایی ارتقا دهد که دیگر مانند کودهای مصرفی، آثار مخرب نداشته باشند. آنچه که ما در ایران از آنها به‌ عنوان کود سفید یا سیاه نام می‌بریم در واقع از ابتدایی‌ترین کودها بوده و کیفیت بسیار بدی دارند و به‌ شدت محصولات را آلوده می‌کنند. ما در محصولات زراعی مانند سبزیجات و پیاز بسیار دیده‌ایم که در مصرف کود هیچ استانداردی را رعایت نمی‌کنند و فقط برای کسب سود بیشتر در مصرف کود افراط می‌کنند. این مشکل در گیاهان دارویی نیز مشاهده شده است ولی حساسیتی که قبلاً در موردش صحبت کردیم مانع از پیشرفت آن شده است.

آنالیز گیاهان دارویی از نظر میزان کود شیمایی

شرکت‌های داروسازی در اغلب خریدهای خود، قبل از خرید کل بار، مقداری از آن را به‌ عنوان نمونه خریداری می‌کنند و در آزمایشگاه خود آن را از نظر ترکیبات دارویی و غلظت عناصر غیرمعمول و نسبت بیوماس آنالیز می‌کنند. اگر نمونه شرایط استاندارد را داشته باشد اقدام به خرید کل بار می‌کنند در غیر این صورت از خرید آن منصرف می‌شوند. حتی فرآیند نامناسب در خشک‌کردن نیز باعث کاهش کیفیت دارویی شده و در آنالیز مشخص می‌شود. در واقع موضوع از این قرار است که وقتی شما از کودهای شیمیایی صرفاً جهت رفع کمبودها استفاده می‌کنید مشکل خاصی ایجاد نمی‌شود و گیاه نیاز خود از خاک یا کود را جذب کرده و مابقی کود یا در خاک انباشته شده یا توسط جریان آب از دسترس گیاه خارج می‌شود. در این صورت هیچ وقت کود اضافه از دستورالعمل مصرف به خاک یا گیاه نخواهید داد. گاهی مشاهده شده است که کشاورزان غلظت‌های بالایی از کود را به خاک یا گیاه می‌دهند و با این کار می‌خواهند گیاه سریع‌تر از قبل رشد کرده و کشاورز فقط بار و محصول بیشتری داشته باشد. این در صورتی است که روی هر محصول کودی نحوه و مقدار مصرف آن آورده شده است و باید رعایت شود؛ چراکه کشاورزان با جان و سلامت مردم در ارتباط هستند و عواقب آن در کشور ما با بروز برخی سرطان‌ها و بیماری‌های گوارشی و عصبی دیده می‌شود.

برخی از تولیدکنندگان از سازوکار کودها اطلاعاتی دارند و گاهی دیده شده است که یک کشاورز با اطلاع تأثیر کودهای ازته بر روی رشد رویشی، سعی در افزایش مادۀ خشک گیاهی در مزرعه می‌کنند و می‌خواهند مثلاً با افزایش یک عملکرد ۱۰۰ کیلوگرمی سود بیشتری به‌دست بیاورند.

نقش کود شیمیایی در گیاه دارویی

کودهای شیمیایی در حالت کلی به دو صورت تأثیر می‌گذارند. یا باعث افزایش رشد رویشی می‌شوند یا اینکه باعث افزایش رشد زایشی یا گلدهی می‌شوند. رشد رویشی همان افزایش تولید برگ و شاخه می‌باشد که اغلب در گیاهان علوفه‌ای و سبزیجات و گیاهان دارویی مانند بادرنجبویه نعناع فلفلی مریم گلی آویشن باغی و آویشن شیرازی مطرح است.

رشد زایشی در برخی گیاهان زراعی، درختان میوه و برخی گیاهان دارویی مانند بابونه سرخارگل اسطوخودوس که اندام قابل برداشت آنها گل یا میوه است مطرح می‌باشد. حال ما در حال احداث مزرعه‌ای هستیم که در آن گیاهان دارویی، بادرنجبویه، سرخارگل، اسفرزه و سنبل الطیب کاشته‌ایم. این گیاهان هریک اندام مورد استفادۀ خاص خود را دارند. یعنی ما در کشت و کار بادرنجبویه به‌دنبال برداشت گل و بذر نیستیم (مگر در جهت تولید بذر) یا در سنبل الطیب هدف تولید ریشۀ بیشتر می‌باشد و در سرخارگل هدف از کاشت تولید اندام رویشی و زایشی (گل) به‌صورت همزمان می‌باشد (در واقع در محصول سرخارگل بار بدون گل ارزش بسیار کمی دارد) و امثال چنین گیاهانی که هرکدام هدف مشخصی از کشت دارند. در به‌لیمو و استویا هدف تولید برگ سالم می‌باشد. در به‌لیمو اگر عطر و رایحۀ به‌لیمو نباشد یا محصول بسیار کهنه می‌باشد یا اینکه در تولید آن از کودهایی استفاده شده است که رشد رویشی را تحریک کرده و به گیاه فرصت سنتز متابولیت‌های فرار یا اسانس‌ها داده نشده است.

همان‌طور که در مثال‌های بالا اشاره کردیم، هر گیاه دارویی برای هدف خاصی کاشته می‌شود. و اگر ما بدون آگاهی و از روی کنجکاوی یک نوع کود را برای تسریع رشد یا افزایش محصول استفاده کنیم ممکن است ضررهای مالی زیادی به خود تحمیل کنیم. مثال مناسب برای شرح بیشتر این مورد گیاه دارویی سنبل الطیب می‌باشد. یک گیاه چندساله و اسانس‌دار که در ایران باید به‌ صورت دوساله کشت و کار شود تا آن کیفیت مطلوب دارویی را تولید کند. در گیاه سنبل الطیب یا علف گربه، ریشه قسمت دارویی بوده و دارای ترکیبات بسیار فرار می‌باشد که اغلب در داروسازی جهت آرام‌بخشی به سیستم اعصاب و مشکلات ناشی از اعصاب استفاده می‌گردد. همان‌طور که می‌دانید تنها عنصری که در رشد ریشه بسیار مؤثر است فسفر می‌باشد. برای توضیح تأثیر کود استفاده از فسفر و ازت را در گیاه سنبل الطیب توضیح می‌دهیم. در صورتی که از فسفر استفاده کنید رشد ریشه تحریک شده و همزمان با افزایش رشد ریشه و رشد رویشی نیز افزایش می‌یابد. اگر مصرف کود فسفره در حد استاندارد باشد در این صورت مشکلی به وجود نخواهدآمد. ولی اگر به طمع محصول بیشتر از فسفر در حد نامعقول استفاده کنید ریشه بزرگ می‌شود ولی کیفیت دارویی مناسب را نخواهدداشت. در واقع با استفادۀ افراطی از کود باعث افزایش بیوماس (مادۀ خشک) یا حجم ریشه خواهیم شد ولی متابولیت‌هایی که برای آن حجم یا وزن از ریشه لازم است سنتز نخواهند شد. در این صورت اگر نمونۀ ارسالی شما از بار اصلی به یک شرکت داروسازی رفته و آنجا آنالیز شود، مشخص می‌گردد که غلظت متابولیت‌های ثانویه در واحد وزن یا حجم ریشه سنبل الطیب از حد استاندارد پایین‌تر است و در نتیجه شرکت اگر چنین باری را خریداری کند در واقع به این صورت متضرر شده است که یک بار سنبل الطیب در حالت استاندارد به وزن ۲۰۰ کیلو دارای همان میزان ترکیبات دارویی است که یک بار ۳۰۰ کیلویی که به‌صورت غیراستاندارد و به کمک کود تولید شده است، دارا می‌باشد. یعنی شرکت با خرید چنین باری حدود ۱۰۰ کیلو باید بیشتر هزینه کند تا آن مقدار مواد دارویی را به‌دست آورد. همۀ این محاسبات در شرکت‌های خریدار گیاهان دارویی انجام می‌گردد چرا که موضوع فقط ۵ کیلو یا ۱۰ کیلو محصول نیست بلکه این شرکت‌ها سالیانه ده‌ها تن بار خشک گیاهان دارویی خرید می‌کنند که اگر بخواهند چنین هزینه‌هایی را بدون بررسی انجام دهند مطمئناً مبالغ بسیار هنگفتی می‌شود که قابل جبران نمی‌باشد. از طرف دیگر کیفیت داروی تولیدشده در خطر می‌باشد که این موضوع به هیچ نحو نباید ساده و سطحی گرفته شود.

در مورد عنصر نیتروژن یا ازت نیز به همین‌گونه می‌باشد. ازت در واقع محرک رشد رویشی در گیاهان است. چه در سنبل الطیب و چه در گیاهان دارویی دیگر، در صورتی که شما از ازت بیش از مقدار استاندارد استفاده کنید رشد رویشی تحریک شده و تمام مواد غذایی و انرژی گیاه صرف تولید برگ و شاخ می‌شود. در این صورت ریشه کوچک مانده و عملکرد سنبل الطیب در واحد سطح پایین خواهدآمد. در گیاهان دارویی که به‌صورت پیکر رویشی به فروش می‌رسند مانند انواع آویشن‌ها، به‌لیمو، استویا و گیاهان علفی دیگر مانند مریم‌گلی، در صورتی که مقدار مصرف ازت بالا رود، رشد رویشی تحریک شده و نسبت ترکیبات دارویی به مادۀ خشک کاهش می‌یابد و از کیفیت دارویی گیاه کاسته می‌شود.

مشاوره کاشت گیاهان دارویی

مجموعه هربال مارکت بزرگترین وظیفه و هدف خود را تببین دانش فنی و ترویج کشت و کار گیاهان دارویی (اصول کشت و کار گیاهان دارویی ۳۶) میدونه و بصورت تخصصی برای آموزش کاشت گیاهان دارویی فعالیت میکنه. از این رو ما در بحث مشاوره کشت گیاهان دارویی قدم های بزرگی برداشتیم از جمه این فعالیت ها تالیف کتاب اصول کشت و کار گیاهان دارویی در مزرعه و ضبط مشاوره صوتی گیاهان دارویی به صورت فایل صوتی هست که شما میتونید همه آنها را به صورت تقریبا رایگان استفاده کنید. ضمنا برای مشاوره تلفنی و خرید بذر گیاهان دارویی و نشای گیاهان دارویی در خدمت شما هستیم. اصول کشت و کار گیاهان دارویی ۳۶ در ادامه مباحث مشاوره کشت و کار گیاهان دارویی منتشر شده است.

ادامه بحث

اصول کشت و کار گیاهان دارویی ۳۷

نکته مهم

ما در هربال مارکت یک سلسله از مقالات را منتشر میکنیم که در ادامه هم و در طول زمان منتشر میشوند. لذا اگر به دنبال مطالعه ادامه همین مقاله هستید بایستی این سلسله از مقالات را دنبال کنید تا رشته کلام حفظ گردد. اصول کشت و کار گیاهان دارویی ۳۶ در ادامه مقاله شماره ۳۵ منتشر میشود. برای دسترسی به این سلسله مقالات باید به بخش سلسله مقالات گیاهان دارویی مراجعه کنید.

تهیه و تنظیم

  • تهیه و تنظیم از هربال مارکت
  • انتشار این مقاله به هیچ وجه قانونی و انسانی نمی باشد
  • عنوان مقاله: اصول کشت و کار گیاهان دارویی ۳۶
  • نویسنده: مهدی قنبری
  • هربال مارکت را در پیج اینستاگرام دنبال کنید.
درباره مهدی قنبری

سلام خدمت همه فعالین حوزه گیاهان دارویی من مهدی قنبری کارشناسی ارشد گیاهان دارویی از دانشگاه تربیت مدرس تهران هستم. در مقطع کارشناسی از رشته باغبانی دانشگاه تبریز فارغ التحصیل شده ام. مدتی به عنوان مدیر مرکز خدمات تخصصی گیاهان دارویی فعالیت داشته ام و اکنون در زمینه بازاریابی و فروش و کشت و کار گیاهان دارویی فعالیت می کنم. مطمئنا تمام اطلاعات بدست آمده از تجارب مزرعه ای و بازاری خود را با قلم خود به اطلاع شما خواهم رساند امیدوارم که مورد پسندتان واقع گردد. منتظر نظرات سازنده شما برای بهبود وضعیت سایت هستیم. باتشکر

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

 
 
 

پاسخ معادله زیر را وارد کنید * مهلت سه دقیقه ای معادله به اتمام رسیده، جهت دریافت معادله جدید روی دکمه کناری آن کلیک کنید.