Loading...

اصول کشت و کار گیاهان دارویی ۴۳

اصول کشت و کار گیاهان دارویی 43

اصول کشت و کار گیاهان دارویی ۴۳

هر گیاهی در طول فصل رشد و نمو بعد از یک دورۀ موفق رویشی وارد فاز گلدهی می‌شود. از نظر علمی و دارویی بهترین زمان برای برداشت در گیاهان دارویی زمانی است که میزان ترکیبات ثانویه گیاهان دارویی در درون بافت گیاهی به حداکثر مقدار خود برسد و این زمان معمولاً در قبل از گلدهی و گلدهی اتفاق می‌افتد. این مرحله بهترین زمان برای برداشت گیاهان دارویی می‌باشد. البته برداشت برخی گیاهان دارویی نیز در چنین زمانی صورت می‌گیرد. مزارع اسطوخودوس را در نظر بگیرید. در اوج گلدهی زمان برداشت چنین مزارعی می‌باشد. در ادامه مقاله ” اصول کشت و کار گیاهان دارویی ۴۳ ” همراه هربال مارکت باشید.

تمام گیاهان دارویی در زمان گلدهی به اوج سنتز متابولیت‌های ثانویه می‌رسند و این اصل در همۀ آنها صادق است که باید گیاه دارویی را در زمان گلدهی برداشت کرد. در گیاهانی مانند بابونه، اسطوخودوس، بومادران، سرخارگل، گل راعی، بادرشبی، کاسنی و چای کوهی بهترین زمان برداشت همان مرحلۀ گلدهی می‌باشد و برداشت در غیر آن زمان هیچ ارزشی ندارد. اما در برخی گیاهان دارویی که دارای گل‌های بسیار کوچکی هستند ارزش دارویی به گل نیست بلکه برگ‌ها حاوی ترکیبات دارویی و فرار هستند و محصول هرچه درصد برگ بیشتری داشته باشد از نظر اقتصادی و دارویی ارزش بیشتری دارد. درواقع سؤالی که مطرح می‌شود این است که چرا ما در گیاهان دارویی مانند مریم‌گلی، آویشن، رزماری، به‌لیمو و… منتظر زمان گلدهی نمی‌مانیم؟ علت این است که اگر ما در این گیاهان دارویی منتظر گلدهی باشیم و سپس برداشت را انجام دهیم عملکرد مزرعه کاهش می‌یابد و توجیه اقتصادی نخواهد داشت.

اصول کشت و کار گیاهان دارویی 43
برداشت استویا با ماشین برداشت استویا

زمان برداشت گیاهان دارویی در ایران

در ادامه مقاله ” اصول کشت و کار گیاهان دارویی ۴۳ ” به بررسی زمان برداشت در گیاهان دارویی مختلف میپردازیم. حقیقت این است که ما از دو جنبه زمان برداشت گیاهان دارویی را انتخاب می‌کنیم. جنبۀ اقتصادی آن، که باید عملکرد به‌گونه‌ای باشد که بتوانیم سرمایه‌گذاری را با سوددهی همراه کنیم و اگر در مرحلۀ گلدهی مزرعه برداشت شود تعداد چین‌های مزرعه از ۴ به ۲ کاهش خواهد یافت و بدین صورت از نظر اقتصادی به صرفه نخواهدبود. جنبۀ دوم، ماهیت دارویی آن می‌باشد. یعنی برداشت زمانی انجام پذیرد که ترکیبات دارویی اندام مورد نظر که در آویشن، بادرنجبویه و زوفا، برگ می‌باشد بالاتر از حد استاندارد باشد. با در نظر گرفتن این دو جنبه زمان برداشت را انتخاب می‌کنیم. در گیاهان دارویی هدف تولید متابولیت ثانویه موردنظر می‌باشد. درواقع کشاورزی گیاهان دارویی، کشاورزی متابولیت‌های ثانویه می‌باشد. اگر هدف چیزی جز این باشد درواقع وقت خود را تلف کرده‌ایم.

  • برداشت در برخی گیاهان دارویی با رسیدن میوه همراه می‌باشد. از گیاهان دارویی میوه‌دار می‌توانیم به بلوبری، قره‌قاط سیاه توسه اشاره کنیم. زغال‌اخته، زالزالک و برخی انگورهای فرنگی نیز دارای خواص دارویی فراوانی هستند که در مرحلۀ رسیدن میوه برداشت می‌شوند. که یا به‌صورت تازه‌خوری مصرف شده یا خشک شده و به‌عنوان دارو مصرف می‌شوند.
  • در برخی گیاهان دارویی مانند آلوئه‌ورا برداشت به‌صورت دائمی و در دوره‌های طولانی‌تری صورت می‌گیرد. دقیقاً بعد از اینکه گیاه رشد کرد و اندازۀ برگ‌های آن درشت شد به وسیلۀ ابزار خاص هر برگی که آمادۀ برداشت است توسط کارگران برداشت شده و جهت فراوری یا مصرف روانه بازار می‌شود.

برداشت گل در گیاهان دارویی

در ادامه مقاله ” اصول کشت و کار گیاهان دارویی ۴۳ ” با زمانهای مختلف برداشت در گیاهان دارویی آشنا می شوید.. گیاهانی مانند گاوزبان ایرانی، ختمی دارویی، چای ترش، اسطوخودوس و پنیرک دارای اندام دارویی گل می‌باشند. یعنی در مرحلۀ برداشت گل باید از گیاه جدا شده و خشک شود. گیاه همچنان در زمین مانده و برای سال بعد به رشد و نمو خود ادامه می‌دهد. البته این مورد در چای ترش کاسبرگ رنگی می‌باشد. در گل گاورزبان ایرانی و ختمی و پنیرک یک دورۀ ۳۰ تا ۴۵ روزه برای برداشت گل‌ها لازم است. یعنی در طول این مدت گیاهان به گلدهی ادامه داده و ما باید بر اساس رسیدگی آنها را برداشت و جهت خشک‌کردن به محل مناسبی انتقال دهیم. گل محمدی نیز که به دو صورت گل مربایی شیرین و گل تلخ کاشان در اقصی نقاط ایران کشت و کار می‌شود جزو همین قسم از گیاهان دارویی می‌باشد.

در این میان زعفران شرایط خاصی دارد و باید در فصل پاییز و شروع سرما برداشت صورت پذیرد. زعفران جزء معدود گیاهان دارویی می‌باشد که در ایران به‌صورت گسترده و سنّتی کشت و کار می‌شود و خانواده‌های زیادی از زراعت این گیاه دارویی ارزشمند امرار معاش می‌کنند. متأسفانه ما در این چنین گیاهی که سطح زیر کشت بسیار بالایی دارد از نظر مکانیزاسیون کشاورزی در حد بسیار پایین هستیم و هم‌اکنون تمام عملیات کاشت، داشت و برداشت به‌صورت سنّتی و دستی صورت می‌گیرد. با این اوصاف زعفران یک گیاه کاملاً اقتصادی و استراتژیک می‌باشد. برداشت زعفران نیاز به نیروی کار فراوان دارد و بایستی سعی شود تمام بار زعفران فوراً برداشت شود؛ چراکه سرمای هوا و انتظار بارش برف هر لحظه وجود دارد.

اصول کشت و کار گیاهان دارویی 43
زمان برداشت گیاهان دارویی که میوه اندام دارویی آنها می باشد در زمان رسیدن می باشد.

و اما یک موضوع مهم در برداشت که تحقیقات قابل توجهی هم در مورد آن شده است زمان برداشت گیاهان دارویی می‌باشد. این نکته در گل‌ها حساسیت بسیار بالایی دارد. منظور ما از زمان برداشت در طول یک روز می‌باشد. از نظر شما برداشت در چه ساعتی از روز برای هرکدام از گیاهان دارویی مناسب است؟ سؤال بسیار مهمی می‌باشد و باید در جواب چنین سؤالی به بررسی بافت اندام دارویی در گیاهان دارویی و ترکیبات ثانویه پرداخت. گیاهان دارویی در حالت کلی دارای ۴ بخش دارویی مهم می‌باشند. میوه یا بذر، برگ، گل و ریشه به‌عنوان آخرین بخش از اندام دارویی در گیاهان دارویی مطرح می‌باشد. در مورد برداشت ریشه که توضیحاتی ارائه داده‌ایم و به علت اینکه این اندام در زیر خاک قرار دارد باید برای برداشت شرایط خاکی را بررسی کرد و اغلب تأثیرات آب و هوایی بیرون خاک تأثیر چندانی بر کیفیت و کمیت ریشه‌های دارویی نخواهدداشت. اما در اندام‌هایی مانند گل در درجۀ اول و برگ در درجۀ دوم حساسیت موضوع بالا می‌رود.

از طرف دیگر گیاهان دارویی دارای چندین نوع ترکیبات پایه مختلف هستند که یکی از آنها ترکیبات فرار و اسانس‌ها می‌باشد. ترکیبات روغنی بسیار فرار که شبیه عطر بوده و به سرعت در هوا پخش می‌شوند. درواقع تحت تأثیر دمای هوا قرار گرفته و سریعاً منتشر می‌شوند. اگر شما چندین قطره از اسانس گل محمدی را در هوای اتاق قرار دهید به سرعت اسانس در هوا منتشر شده و از دسترس خارج می‌شود. این اتفاق در گیاه و اندام دارویی نیز می‌افتد و باید برداشت را در زمانی از روز انجام دهیم که دما پایین بوده و کمترین هدر روی ترکیبات فرار را داشته باشیم. در گل محمدی بهترین زمان برداشت صبحگاه بوده و باید تا ساعتی بعد از طلوع آفتاب برداشت انجام گیرد. البته در این زمان باید از نبود شبنم صبحگاهی مطلع بود. وجود شبنم و رطوبت باعث سیاه شدن گلبرگ‌های گل محمدی در فرآیند خشک‌کردن می‌شود. در طول روز هرقدر به وسط روز نزدیک می‌شویم به علت دمای بالا و تشنگی گیاه تبخیر و تعرق افزایش یافته و گیاه در کمترین کیفیت و کمیت از نظر متابولیت‌های ثانویه فرار می‌باشد. بنابراین توصیه می‌شود برداشت را در شرایط گرم ظهر متوقف کنید. هرچند این توصیه خوب می‌باشد ولی در مزارع بزرگ چنین امکانی وجود ندارد و کارگران تمام طول ساعت کاری خود را در حال برداشت هستند. چنین توصیه‌ای وقتی عملیاتی می‌شود که ما از ماشین‌های برداشت برای برداشت محصول استفاده کنیم و بتوانیم محصول چندین هکتار را در زمان کمی برداشت کنیم.

مشاوره کاشت گیاهان دارویی

مجموعه هربال مارکت بزرگترین وظیفه و هدف خود را تببین دانش فنی و ترویج کشت و کار گیاهان دارویی (اصول کشت و کار گیاهان دارویی ۴۳) میدونه و بصورت تخصصی برای آموزش کاشت گیاهان دارویی فعالیت میکنه. از این رو ما در بحث مشاوره کشت گیاهان دارویی قدم های بزرگی برداشتیم از جمه این فعالیت ها تالیف کتاب اصول کشت و کار گیاهان دارویی در مزرعه و ضبط مشاوره صوتی گیاهان دارویی به صورت فایل صوتی هست که شما میتونید همه آنها را به صورت تقریبا رایگان استفاده کنید. ضمنا برای مشاوره تلفنی و خرید بذر گیاهان دارویی و نشای گیاهان دارویی در خدمت شما هستیم. اصول کشت و کار گیاهان دارویی ۴۳ در ادامه مباحث مشاوره کشت و کار گیاهان دارویی منتشر شده است.

ادامه بحث

اصول کشت و کار گیاهان دارویی ۴۴

نکته مهم

ما در هربال مارکت یک سلسله از مقالات را منتشر میکنیم که در ادامه هم و در طول زمان منتشر میشوند. لذا اگر به دنبال مطالعه ادامه همین مقاله هستید بایستی این سلسله از مقالات را دنبال کنید تا رشته کلام حفظ گردد. اصول کشت و کار گیاهان دارویی ۴۳ در ادامه مقاله شماره ۴۲ منتشر میشود. برای دسترسی به این سلسله مقالات باید به بخش سلسله مقالات گیاهان دارویی مراجعه کنید.

تهیه و تنظیم

  • تهیه و تنظیم از هربال مارکت
  • انتشار این مقاله به هیچ وجه قانونی و انسانی نمی باشد
  • عنوان مقاله: اصول کشت و کار گیاهان دارویی ۴۳
  • نویسنده: مهدی قنبری
  • هربال مارکت را در پیج اینستاگرام دنبال کنید.
درباره مهدی قنبری

سلام خدمت همه فعالین حوزه گیاهان دارویی من مهدی قنبری کارشناسی ارشد گیاهان دارویی از دانشگاه تربیت مدرس تهران هستم. در مقطع کارشناسی از رشته باغبانی دانشگاه تبریز فارغ التحصیل شده ام. مدتی به عنوان مدیر مرکز خدمات تخصصی گیاهان دارویی فعالیت داشته ام و اکنون در زمینه بازاریابی و فروش و کشت و کار گیاهان دارویی فعالیت می کنم. مطمئنا تمام اطلاعات بدست آمده از تجارب مزرعه ای و بازاری خود را با قلم خود به اطلاع شما خواهم رساند امیدوارم که مورد پسندتان واقع گردد. منتظر نظرات سازنده شما برای بهبود وضعیت سایت هستیم. باتشکر

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

 
 
 

پاسخ معادله زیر را وارد کنید * مهلت سه دقیقه ای معادله به اتمام رسیده، جهت دریافت معادله جدید روی دکمه کناری آن کلیک کنید.